یکی از معروف ترین استاندارد های مورد استفاده در صنایع مختلف DIN یا آلمانی نامیده می شود و از شهرت بسیار بالایی در سطح اروپا و در بخش بین المللی به شمار می آید. این استاندارد مخفف جمله آلمانی Deutsches Institut für Normung به معنای مؤسسه استاندارد سازی آلمان می باشد.
پس از اتمام پروژه و پذیرفتن آن نیز، استانداردها بر اساس قوانین کمیته استاندارد DIN، کمیته استانداردهای اروپایی CEN و الکترونیکی ISO (IEC) تأیید خواهد شد. پس از تأیید و رعایت نکات این استاندارد، کیفیت نهایی محصول، پیشوند یا پسوند به نام محصول اضافه می شود که نشان دهنده برخی از خواص نظیر استحکام کششی، نقطه تسلیم و همچنین روش تولید بهینه می باشد. با یک مثال ساده می توان گفت در صورتی که حرف K به نام محصول فولادی اضافه شود، نشان دهنده روش تولید آن به وسیله کشش سرد می باشد.
از سوی دیگر استاندارد جهانی DIN دارای بخش های مختلفی بوده و هر کدام از پیشوند ها و پسوند ها ممکن است معانی مختلفی داشته باشند. یکی دیگر از بخش های این استاندارد با نام DIN17006 شناخته شده و سبب ضمانت تولید و بهینه سازی قطعات فولادی خواهد شد. در ادامه صنایعی که با استفاده از استاندارد کیفیت محصولات خود را تعیین می کنند، بررسی می شوند.
صنایع زیر نظر استاندارد DIN
جالب است بدانید نکات استاندارد بین المللی آلمانی نه تنها در ساخت ورق های فولادی، بلکه برای ساخت تجهیزات سایر صنایع طراحی شده است. در واقع نکات این آیین نامه برای بهبود کیفیت محصولات هر کدام از این صنایع متناسب می باشد. در واقع توسعه و بهبود تجهیزات صنایع مختلف به خصوص در حوزه فولاد، با رعایت قوانین و ضوابط استاندارد DIN بستگی دارد. در ادامه به بررسی این صنایع پرداخته ایم:
- مهندسی مکانیک: طراحی و ساخت تجهیزات صنعتی، ماشین آلات، وسایل نقلیه، اجزا مکانیکی و سایر سیستم های تولید و پردازش محصولات
- الکترونیک: استاندارد DIN در این صنعت سبب بهبود کیفیت ساخت قطعات الکترونیکی، تجهیزات، سیستم ارتباطات، کنترل و موارد الکتروتکنیکی خواهد شد.
- ساخت و ساز: تولید مقاطع فولادی و غیر فولادی در بهترین درجه تولید در جهت بهبود کیفیت سازه، مصالح ساختمانی، سیستم تهویه و مکانیکی سازه
- حمل و نقل: طراحی و ساخت وسایل نقلیه عمومی و شخصی، تجهیزات جا به جایی و انتقال، ایمنی و راهنمایی رانندگی، قطعات شهرسازی و جاده سازی، ریل سازی و …
- صنعت محیط زیست: کنترل و مدیریت پسماندها، کنترل آلودگی هوا و انجام اقدامات کاهشی برای آن، حفاظت از منابع طبیعی و …
- آزمایشگاه: اقداماتی برای انجام تست ها و اندازه گیری ویژگی های مواد شیمیایی، عناصر آلیاژی، تجهیزات مختلف آزمایشگاهی، فرایند تولید و کیفیت محصولات
- بهداشت ایمنی: قوانینی در راستا آموزش کارکنان، به کارگیری تدابیر امنیتی به خصوص در محیط های عمومی، حفظ بهداشت شغلی و مدیریت ریسک و …
کد های استاندارد DIN
بهتر است بدانید هر کدام از استانداردهای بین المللی در سرتاسر جهان، شامل یک سری علائم اختصاری هستند و کدهای مفهومی دارند. از این رو بهتر است بدانید زمانی که در کد یک محصول، علامت DIN را مشاهده کردید، نشان دهنده استاندارد ملی آلمان می باشد.
در صورتی که اگر کد DIN EN بر روی آن باشد، نماد این است که آن محصول یا قطعه توسط استاندارد اروپایی ساخته شده و سپس توسط DIN تأیید شده است. همچنین کد اختصاری DIN ISO نشان دهنده استانداردهای بین المللی اعمال شده در کشور آلمان می باشد. جدول زیر نماد کدهای مفهومی این استاندارد در سراسر جهان می باشد:
اصول تولید ورق فولادی بر اساس استاندارد DIN
یکی از مهم ترین کاربردهای استاندارد DIN ساخت انواع ورق های فولادی می باشد که ممکن است مسطح، فرم دار، منحنی یا طویل باشند. یکی از ابتدایی ترین این فلزات با نام ورق سیاه یا گرم شناخته می شود و بیشتر گریدها یا آلیاژهای آن بر اساس استاندارد آلمانی ساخته می شوند. به طور مثال گرید ST37 بنا بر DIN ساخته و نامگذاری شده است. در این نامگذاری ST نشان دهنده مقاومت و عدد مقابل آن نماد استحکام تسلیم محصول می باشد که در حدود 370 تا 520 مگاپاسکال براورد می شود.
به این ترتیب می توان گفت یکی از مهم ترین محصولات و ورق های فولادی بر اساس استاندارد DIN ساخته می شود. در واقع این اصول سبب شده تا قیمت ورق سیاه به علت داشتن کیفیت مناسب، در صنایع مختلف اثرگذار باشد و از آن برای تولید بسیاری از قطعات و تجهیزات مختلف استفاده کنند. بر اساس این استاندارد، ورق فولادی تولید شده با کیفیت بالا و تحت استاندارد DIN دارای مشخصات زیر می باشد:
اصول تولید مقاطع فولادی بر اساس استاندارد DIN
منظور از مقاطع فولادی، محصولاتی هستند که سطح مقطع آن ها گرد، منحنی، مستطیلی یا مربعی باشد. از جمله این قطعات می توان به میلگرد، تیرآهن، نبشی و ناودانی اشاره داشت که بیشترین کاربرد را در ساختمان سازی، پل سازی و سدسازی دارند. در واقع این محصولات از مقاطع مسطح مانند شمش و اسلب تولید می شوند. از سوی دیگر این قطعات نیمه نهایی فولادی هم برای ساخت مقاطع و هم در جهت تولید ورق های فولادی مورد استفاده قرار می گیرند.
اصول ثبت شده در آیین نامه DIN در تولید تمامی این فلزات استفاده می شود؛ به طوری که اطلاعات نهایی ساختاری و فیزیکی این فلزات مانند خواص، وزن، جداول اشتال و … بر این اساس می باشد. در این بین قیمت ورق گالوانیزه به عنوان پرتقاضا ترین ورق فولادی نازک بار، از اهمیت بالایی برخوردار می باشد؛ زیرا این محصول بر خلاف آهن و فولاد خام دارای استحکام نسبتاً بالایی در برابر خوردگی و زنگ زدگی می باشد.
با این وجود سایر اطلاعات لازم در جهت تولید یک مقطع فولادی، مواد و ساختار، بهینه سازی آن بنا بر استاندارد DIN آلمان، در قالب جدول زیر آورده شده اند و با رعایت آن ها بهترین مقاطع در شرایط و مشخصات مطلوب تری تولید خواهند شد.
اصول تولید تیرآهن فولادی بر اساس استاندارد DIN
ساخت تیرآهن که امروزه یکی از مهم ترین متریال های ساختمانی شناخته می شود، بر اساس اصول استاندارد DIN در کارخانجات تولید کننده صورت می گیرد. این قطعه دارای دو بخش جان و بال ها بوده و جنس ورق فولادی مورد استفاده برای ساخت آن معمولاً شیت گرم در گریدهای ST44 و ST37 می باشد.
از سوی دیگر برای تولید سایر ورق های فولادی مانند شیت های روغنی، گالوانیزه و پوششی از گرید ST37 نیز استفاده می کنند. در واقع ورق های روغنی نسبت به شیت های گرم دارای خواص بهبود یافته، گرید های مختلف و مشخصات فیزیکی منحصر به فرد می باشند. ورق روغنی نیز امروزه بیشتر در صنعت مبلمان سازی، قفسه سازی، خودروسازی و لوازم خانگی بسیار پرکاربرد است و گریدهای آن نیز بر اساس استاندارد DIN ساخته می شوند. جدول زیر نیز شامل اصول تولید تیراهن مطابق با آیین نامه بین المللی آلمانی می باشد:
اصول تولید میلگرد بر اساس استاندارد DIN
ساخت میلگرد نیز به طور معمول تحت استاندارد DIN صورت می گیرد؛ زیرا کیفیت، مشخصات فیزیکی، شیمیایی، وزن استاندارد و سایر ویژگی های این محصول در ساختمان سازی بسیار حائز اهمیت می باشد. از این رو اصول ساخت این محصول توسط استاندارد بین المللی آلمان که مورد تأیید از نظر کیفیت ساختاری و سطحی باشد، به شرح زیر است:
اصول تولید شمش بر اساس استاندارد DIN
یکی از مهم ترین مقاطع نیمه نهایی فولادی که برای تولید سایر محصولات اصلی و فرعی فولادی نیز مورد استفاده قرار می گیرد، شمش فولادی نامیده شده و بر اساس استاندارد آلمانی DIN تولید می شود. کیفیت بالای این محصول سبب شده تا از آن برای ساخت اسلب فولادی و سپس ورق های سیاه، روغنی، گالوانیزه، قلع اندود، رنگی و … استفاده کنند.
البته برای تولید شیت های رنگی کافی است ورق های گالوانیزه تولیدی را رنگ آمیزی کنند. امروزه قیمت پلیت رنگی در جهت زیباسازی بصری، استحکام و مقاومتی که در برابر زنگ زدگی و اکسیداسیون دارد و همچنین طول عمر 20 ساله برای خریداران و ساختمان سازان حائز اهمیت است. با این وجود لازم است شمش فولادی اولیه کاملاً بر اساس استاندارد DIN و قوانین آن که در قالب جدول زیر آورده شده، تولید شود تا تمامی محصولات در چرخه ورق های فولادی کیفیت قابل قبول برای استفاده داشته باشند:
اصول تولید نبشی فولادی بر اساس استاندارد DIN
از جمله دیگر مقاطعی که کاربرد به سزایی در صنعت ساخت و ساز دارد، می توان به نبشی اشاره داشت که مطابق با استاندارد DIN تولید می گردد. با این وجود می توان گفت حتی برای تولید نبشی نیز نکات و قوانینی در آیین نامه این استاندارد آلمانی اعمال شده که در جدول زیر به آن ها پرداخته ایم:
اصول تولید ناودانی فولادی بر اساس استاندارد DIN
از جمله دیگر مقاطعی که تحت استاندارد بین المللی آلمان تولید می شود، می توان به ناودانی یا Steel Beem اشاره کرد. این مقاطع بیشترین کاربرد را در ساخت سازه های صنعتی و عمرانی نظیر پل، فریم ها، نفت و گاز، تأسیسات و تجهیزات، سازه های موقتی و فستیوال ها و مواردی از این قبیل دارند. نکات زیر مربوط به اصول تولید ناودانی بر اساس استاندارد DIN می باشد:
کاربرد استاندارد DIN
همان طور که اشاره شد، هر کدام از مقاطع فولادی و ورق های مسطح که به وسیله استاندارد DIN ساخته می شوند، کاربردهای گسترده ای را در صنایع مختلف به خود اختصاص می دهند. از سوی دیگر این استاندارد کاملاً از نظر ملاک های صنعتی تجهیزات مختلف در آلمان و سایر کشور ها از جمله ایران به رسمیت شناخته می شود. با این وجود ممکن است در سایر کشور ها، استانداردهای ملی نیز مورد استفاده قرار بگیرند. از این رو می توان به صورت جزئی تر گفت که استاندارد DIN در جهت ساخت موارد زیر مورد استفاده قرار می گیرد:
- ساخت ابزارآلات صنایع مختلف
- خودروسازی
- هوافضا
- ماشین آلات صنعتی
- دستگاه های مختلف
- قطعات برقی و الکترونیکی
- ساخت و ساز برای ساخت انواع تجهیزات و مصالح
نحوه عملکرد استاندارد DIN
یکی از مهم ترین نکاتی که در زمان بررسی عملکرد استاندارد DIN می توان به آن اشاره داشت، پیشوند ها و پسوندهای نامگذاری محصولات فولادی ساخته شده تحت این استاندارد می باشد. هر کدام از حروف با معانی خاصی همراه می باشند که از جمله آن ها می توان K و Q را نام برد.
به طور مثال در زمان نامگذاری ورق سیاه ST37 اگر پسوند K برای آن در نظر گرفته شود، نشان دهنده انجام عملیات نورد و کشش سرد بر روی آن می باشد؛ در صورتی که با افزوده شدن این حرف به فولادهای کربنی C خواص و عملیات های دیگری مد نظر است. با این وجود عملکرد این استاندارد سبب بهبود خواص ورق ها و مقاطع فولادی ذکر شده خواهد شد و قادر به تقویت برخی از آن ها می باشد.
همچنین اگر کارخانجات تولیدکننده برای ساخت محصولات خود از این استاندارد استفاده کنند، نوعی گواهی در جهت اعتبار بیشتر محصولات آن مجموعه شناخته می شود و خریداران با خیال راحت تری به ثبت سفارش محصولات آن می پردازند. این استاندارد در واقع هر 5 سال یکبار به همراه عملکردی که دارد، مورد بررسی کارشناسان قرار می گیرد.
منبع تأمین بودجه استاندارد DIN
همان طور که اشاره شد، انجمن استاندارد ملی آلمان یا همان DIN یک سازمان خصوصی به شمار می آید که بیش از 60 درصد از بودجه خود را از طریق فروش آیین نامه ها تأمین می کند. درآمد سازمانی این مجموعه حدود 63/2 درصد بوده و برای انجام پروژه ها، حق عضویت و بودجه ای که این سازمان از دولت فدرال دریافت می کند، به ترتیب 18/6، 9/6، 8/6 درصد می باشد.
بدیهی است که هر چه ورق های فولادی یا مقاطع آن ها از کیفیت بالاتری برخوردار باشند، نرخ بیشتری را به خود اختصاص می دهند. پیروی از استاندارد DIN17006 نیز سبب بیشتر شدن کیفیت فلزات و نام گذاری جداگانه هر کدام شده است. در نتیجه می توان گفت محصولات استاندارد از نرخ و کیفیت بالاتری در مقایسه با فلزات معمولی برخوردار می باشند.
با این وجود لازم به ذکر است این موضوع سبب ایجاد تفاوت قیمت بالایی نخواهد شد و در نهایت هدف از رعایت هر کدام از استانداردها، رسیدن به یک محصول با کیفیت برای کاربردهای مختلف صنعتی و غیر صنعتی است. البته با رعایت آن ها نیز چهارچوب استانداردهای جهانی ثبات در بازارهای بین المللی حفظ خواهد شد.
حتما بخوانید:استاندارد ASTM چیست
جمع بندی
در نهایت برای جمع بندی مطلب باید گفت هر کشور در صنعت فولاد مانند سایر صنایع برای تولید آهن آلات و آلیاژهای آن نیاز به پیروی از یک قوانین دارد تا محصول نهایی کاربری لازم را در جهت تأمین نیاز های داخلی صنایع آن کشور داشته باشد. علاوه بر این موضوع سبب رونق مبحث صادرات، تبادل با سایر کشورها، ارزآوری در اقتصاد و سودآوری صنعت فولاد و تولید کنندگان آن خواهد شد.
حال یکی از استانداردهای جهانی و معتبر در این زمینه با نام اختصاری DIN شناخته شده و مربوط به کشور آلمان می باشد. بسیاری از کیفیت های، مقاطع فولادی و ورق های سیاه فولادی، روغنی، گالوانیزه، اسیدشویی و … بر اساس این استاندارد و قوانین آن ساخته می شوند تا در بازارهای داخلی و خارجی کاربری لازم را برای تولیدکنندگان و مصرف کنندگان داشته باشند.
