آیا تا به حال به این فکر کرده اید که چگونه می توان از وقوع تصادفات و حوادث رانندگی جلوگیری کرد؟ یکی از راه حل های مؤثر در این زمینه، استفاده از گاردریل ها یا جان پناه های جاده ای است. این تجهیزات که معمولاً از فولاد یا بتن ساخته می شوند، به ویژه در جاده ها و بزرگراه ها برای جلوگیری از انحراف وسایل نقلیه مورد استفاده قرار می گیرند. آیا میدانید که نوع بتنی این محافظها تحت عنوان نیوجرسی شناخته می شود و در کجا کاربرد بیشتری دارد؟
گاردریل ها علاوه بر جلوگیری از سقوط و انحراف، به تقسیم بندی لاین های مختلف اتوبان ها و خیابان ها نیز کمک کرده و در شب برای راهنمای رانندگان مناسب هستند، اما آیا همه گاردریل ها یکسان هستند؟ چه تفاوت هایی در جنس و ساختار این تجهیزات وجود دارد که بر کارایی آن ها اثرگذار شده است؟ در ادامه با انواع گاردریل ها، مزایا و کاربردهای ویژه آن ها بیشتر آشنا خواهیم شد. پس ادامه مقاله را از دست ندهید!
کاربرد گاردریل
همان طور که اشاره شد، کاربرد گاردریل ها بیشتر در پارکینگ ها، کنار جاده ها و مناطق مسکونی می باشد و باید به طوری ساخته شوند که از آسیب های احتمالی مصون باشند. با این وجود سایر کاربردهای گاردریل یا جان پناه به شرح زیر است:
- ابتدایی ترین کاربرد و در واقع مزیت گاردریل در جهت مسیریابی خودروها و جلوگیری از تصادفات می باشد. این تجهیزات انتهای عرض جاده را مشخص کرده و به این سبب افراد مسیرهای صحیح را پیدا می کنند تا آسیب های مالی و جانی تصادفات کاهش یابند.
- یکی دیگر از مهم ترین کاربردهای گاردریل مربوط به جداسازی معابر از خیابان ها می باشد. این موضوع به راحتی عابران پیاده و ورود وسایل نقلیه به پیاده رو ها کمک می کند.
- گاردریل ها در پارکینگ های طبقاتی نقش مهمی را در جهت حفاظت از رمپ ها و سایر عناصر سازه ای در برابر ضربات احتمالی ایفا می کنند.
- از کاربردهای گاردریل ها می توان به استفاده از بندرهای بارگیری و انتقال، انبارهای لجستیکی و کارخانجات نیز اشاره کرد؛ زیرا حرکت کردن وسایل نقلیه به جلو و عقب در این مکان ها بسیار بالا بوده و همین موضوع سبب ایجاد خطرات بالقوه فراوانی برای عابران پیاده و ساختمان ها ایجاد می کند؛ از این رو گاردریل ها مسیرهای امنی را به وجود می آورند.
- در نهایت نیز گاردریل در قفسه بندی انبارها و برای جلوگیری از به وجود آمدن ضربه ها و آسیب های وسایل نقلیه، کامیون ها، لیفتراک ها و همچنین کالاها مورد استفاده قرار می گیرند.
انواع گاردریل
گاردریل ها انواع مختلفی داشته که در درجه اول بنا بر نوع کاربری نهایی آن ها به سه دسته تقسیم بندی می شوند. این سه دسته شامل گاردریل های کناری، میانی و ضربه گیر هستند که کاربرد هر کدام با دیگری متفاوت است. در ادامه به بررسی آن ها می پردازیم تا درک بهتری از مزیت های گاردریل داشته باشید:
گاردریل میانی
گاردریل های میانی به طور معمول در خیابان ها برای جدا کردن خطوط رفت و برگشت وسایل نقلیه مورد استفاده قرار می گیرند. این گاردریل ها از انحرافات احتمالی به خصوص در شب و خیابان های کم نور جلوگیری می کنند.
گاردریل اتوبان کناری
این گاردریل ها همان طور که از نامشان نیز پیداست، در جهت حفاظت از تصادفات و انحرافات راه اصلی و جاده ای به کار می روند. لازم به ذکر است گاردریل های نوع میانی و کناری مجدداً از نظر انعطاف پذیری به سه دسته انعطاف پذیر، نیمه صلب و صلب تقسیم بندی می گردند. فرق بین گاردریل میانی و گاردریل کناری در انواعی که اسم بردیم، ارتفاع متفاوت برای آن ها می باشد.
گاردریل ضربه گیر
و در آخر نوع ضربه گیر همان طور که حدس می زنید، در زمان انحراف وسایل نقلیه، از سرعت آن می کاهد. گاردریل های ضربه گیر با نام وزنی نیز شناخته شده و انرژی جنبشی آن ها نیز به ضربه گیر جذبی شهرت دارد، از برخوردهای سنگین جلوگیری می کند. به طور معمول جنس و مدل این تعجهیزات بستگی به بودجه داشته و بیشتر به صورت بشکه پلاستیکی پر شده در مکان های تردد مورد استفاده قرار می گیرند.
انواع گاردریل بر اساس انعطاف پذیری
به صورت کلی گاردریل ها جدا از انواعی که بر اساس کاربری نهایی دارند، از نظر انعطاف پذیری نیز به انواع مختلفی تقسیم بندی می شوند. از این رو در ادامه قصد بررسی گاردریل های سه کابلی، انعطاف پذیر، دو موج، سه موج، صلب، نیمه صلب، آجدار و پلیمری را داریم:
انعطاف پذیر
گاردریل های انعطاف پذیر با قابلیت فرم پذیری بالاتری نسبت به سایر انواع آن ها تولید می شوند. این موضوع سبب می شود تا در زمانی که گاردریل به یک جسم متحرک برخورد می کند، بخشی از نیروی ضربه خنثی گردد. گاردریل های انعطاف پذیر خود به سه دسته اصلی سه کابلی، دو موج و سه موج تقسیم بندی می شوند.
سه کابلی
این نوع گاردریل همان طور که از نام آن نیز پیداست، از سه کابل فولادی بر سطح یک پایه ساخته می شود و به همین علت سه کابلی نامیده شده است. از این جان پناه برای پوشش دهی وسایل نقلیه ای استفاده می کنند که حدود 8/0 تا 2 تن وزن دارند. اگر پایه این فلزات S شکل باشد، ابعاد آن 8/5 در 75 بوده و در صورتی که در قوس ها استفاده شوند، تغییر شکل جانبی بیشتری توسط طراحان باید در نظر گرفته شود.
دو موج
این نوع جان پناه نیز عملکردی شبیه به گاردریل سه کابلی دارد، اما تفاوت اصلی آن ها در تغییر شکل و انعطاف پذیری کمتر دو موج نسبت به سه کابلی است. همچنین قادر به پوشش دهی وسایل نقلیه در محدوده وزنی 8/0 تا 1/8 تن می باشد و زمانی که با یک وسیله نقلیه با وزن 1800 کیلوگرمی برخورد نماید، زاویه 28 درجه و سرعت 95 کیلومتر بر ساعت دارد. تغییر شکل جانبی جان پناه های دو موج نیز 2/2 متر می باشد. با این وجود توجه داشته باشید سیستم این گاردریل نسبت به ارتفاع نصب و پستی و بلندی های سطح زیرین حساسیت داشته و دقت بالایی در زمان نصب آن باید به کار گرفته شود.
سه موج
این نوع جان پناه نیز کاملاً شبیه به حفاظ دو موجی w می باشد. بیشترین تفاوت این دو محصول نیز در پوشش دهی وسایل نقلیه می باشد. در واقع نوع سه موجی سپری داشته که طیف بیشتری از خودروها را می تواند تحمل کند. همچنین گاردریل های سه موجی به پستی و بلندی های سطح زیرین خود چندان حساس نیستند، اما برای جلوگیری از پیچ خوردن سپر، باید به شکل متناوب از بالا و پایین به پایه ها متصل گردند.
نیمه صلب
گاردریل های نیمه صلب، انعطاف پذیری کمتری نسبت به سه موج داشته و خود به تنهایی در چهار دسته از نظر استحکام و سطح ظاهری قرار می گیرد:
سپر دو موج: جان پناه نیمه صلب دو موج با یک پایه قوی از استحکام کششی و پایه متناسبی برخوردار می باشد. در بین این دو جزء نیز هسته قرار گرفته تا در زمان برخورد وسایل نقلیه از انحراف آن ها بیشتر جلوگیری کند.
سپر سه موج: این نوع جان پناه نیز مانند سپر دو موج می باشد، اما پایه قوی تری داشته و سپری با یک موج اضافه دارد. زمانی که حفاظت اهمیت بیشتری داشته باشد، از سپر سه موج که پهن تر است استفاده می شود.
سه موج اصلاحی: از انواع پیشرفته و بهبود یافته شده سپرهای سه موجی به شمار می آید. زمانی که وسایل نقلیه به این گاردریل ها برخورد کنند، سپر آسیب بسیار کمتری نسبت به سایر محصولات می بیند.
قوطی شکل: جان پناه های قوطی شکل پایه ضعیف تری نسبت به دیگر تجهیزات حفاظت های بین جاده ای دارند و این موضوع به سبب سپر قوطی شکل آن ها می باشد.
صلب
گاردریل های صلب از جمله پرکاربردترین های این تجهیزات به شمار می آیند و در زمان برخورد با وسایل نقلیه هیچ انعطافی نداشته و شکل اولیه خود را حفظ می کنند. البته باید گفت در صورتی که ضربه سنگین باشد، ممکن است شکسته و خرد نیز گردد. برای جلوگیری از این پیش آمد، بهتر است نصب صحیح آن را به وسیله روش هایی مانند پی و فونداسیون یکنواخت و همچنین بدون زیر ساخت انجام داد.
در واقع گاردریل صلب همان جان پناه های بتنی است که در ابتدا مطلب به آن ها اشاره کردیم؛ از این رو به آن گاردریل نیوجرسی نیز گفته می شود. جالب است بدانید این تجهیزات قابلیت پوشش دهی وسایل نقلیه تا وزن 18 تن را دارا می باشند
آجدار
جان پناه های آجدار به طور معمول از ورق های فولادی نظیر سیاه و گالوانیزه ساخته می شوند و این مورد تماماً بستگی به کاربرد نهایی آن ها دارد؛ زیرا از این گاردریل ها در محیط های صنعتی و کارخانجات بسیار استفاده می شود. ورق سیاه مورد استفاده در ساخت این گاردریل معمولاً برای لوله های سنگین آن به کار می رود و با استفاده از پیچ و مهره به ریل های فولادی آجدار وصل می شود.
استفاده از ورق سیاه در ساخت این تجهیزات سبب افزایش استحکام آن ها به خصوص در برابر ضربات سنگین خواهد شد. از سوی دیگر قیمت ورق سیاه نسبت به سایر ورق های فولادی مقرون به صرفه تر می باشد و این موضوع سبب شده تا گاردریل های آجدار رواج بیشتری داشته باشند.
پلیمری
و در آخر می توان به گاردریل های پلیمری اشاره داشت که از موادی نظیر پلی وینیل کلراید، پلی پروپیلن و پلی اتیلن تولید می شوند. این جان پناه ها بیشتر برای جداسازی فضاها در محیط های صنعتی مورد استفاده قرار می گیرند و از طریق اتصالات سیمانی و فولادی به زمین متصل می گردند. همچنین در زمان برخورد وسایل به آن ها، انرژی را جذب کرده و پخش می کنند. در واقع ابتدا خم شده و سپس به شکل اولیه خود باز می گردند.
فرآیند تولید گاردریل
ورق های گالوانیزه پس از تولید به صورت ساده یا برای برخی مصارف به شکل رنگی از دستگاه رول فرمینگ سینوسی عبور کرده تا موج هایی بر روی آن مطابق با طرح گاردریل مورد نظر ایجاد شود. همچنین پیش از آن با استفاده از دستگاه برش رول به رول و تیغه های مخصوص، ورق گالوانیزه رول شده با ابعاد مشخص برشکاری می گردد.
البته لازم به ذکر است در جهت کاهش نرخ و قیمت مقرون به صرفه برای گاردریل ها، از ورق گالوانیزه به صورت ساده استفاده می کنند؛ زیرا تولید ورق های رنگی نیاز به انجام مراحل آماده سازی به صورت مجدد و سپس اعمال چند لایه رنگ بر سطح و زیر فولاد گالوانیزه دارد. همچنین این فلزات بیشتر جنبه تزئینی دارند. در واقع قیمت ورق رنگی بیشتر برای خودروسازان، تولید کنندگان لوازم خانگی و در نهایت ساختمان سازان برای پوشش دهی سقف های شیروانی حائز اهمیت است.
در نهایت قسمت های دیگر مانند پایه، سرسپری، فاصله انداز و سایر بخش ها به وسیله فرم دهی ورق هایی مانند سیاه و گالوانیزه تولید شده و با استفاده از جوشکاری به یک دیگر متصل می شوند. در نهایت گاردریل ها پس از بسته بندی به محل نصب حمل شده و به زمین مورد نظر محکم متصل می گردند.
مزایای گاردریل
از مهم ترین مزیت های گاردریل ها می توان به موارد زیر اشاره داشت:
- جلوگیری از سقوط و ضربه به خصوص در زمان انحراف وسایل نقلیه در جاده ها و خیابان های شهری
- ایجاد ایمنی بیشتر میان دو خط رفت و برگشت جاده و خیابان
- جلوگیری از ورود وسایل نقلیه به خطوط عابر پیاده
- کاهش آسیب ها و خطرات احتمالی حاصل از ضربه ها و تصادفات سنگین
- مقاومت در برابر خوردگی، زنگ زدگی، آسیب های محیطی و نظم دهی خیابان ها
- پوشش گاردریل ها سبب شده تا در زمان برخورد با وسایل نقلیه و وارد شدن ضربه، کمترین آسیب به خودروها برسد.
- تعمیر آسان و سریع به سبب طراحی مدولار گاردریل ها
- امکان جایگزینی راحت قطعات با یک دیگر
اجزای گاردریل
همان گونه که پیش از این اشاره شد، گاردریل یا جان پناه سازه ای برای جداسازی راه ها و افزایش امنیت خودروها و افراد و در نهایت جلوگیری از پدید آمدن خسارات مالی و جانی می باشد. این سازه از سه بخش اصلی زیر تشکیل شده است:
سپری یا ضربه گیر
قسمت فلزی یا بتنی اصلی گاردریل که ممکن است با وسیله نقلیه برخورد کرده و ضربه را مهار کند، سپری یا ضربه گیر نام دارد. به طور معمول جنس این قسمت از ورق گالوانیزه ای است که تحت فرآیند نورد سرد، گالوانیزه گرم و فرمینگ تولید شده است و می تواند دو موج یا سه موج باشد. سپری دارای سوراخ های مخصوص جهت اتصال به پایه و سر سپری است. سر سپری را بر سپری ها و در محل قطع خط نصب متصل می نمایند.
ستون
به طور کلی ستون ها قسمتی از گاردریل ها می باشند که بخش های دیگر را از پایه ها جدا کرده و ممکن است از نبشی و ناودانی نیز ساخته شوند. در برخی مواقع قسمت پایه گاردریل ها حذف شده و ستون به شکل مستقیم به زمین متصل می گردد.
پایه
یکی دیگر از اصلی ترین قسمت های گاردریل که سبب محکم شدن سپری خواهد شد، پایه می باشد که به زمین متصل می شود و خود به دو قطعه اصلی ناودانی یا تیرآهن تقسیم بندی می گردد. پایه به وسیله پانچ سوراخ شده و با استفاده از لایه ضد زنگ نیز پوشش داده می شود.
فاصله انداز
قسمت پایانی گاردریل ها با نام فاصله انداز شناخته می شود و یک قسمت فلزی کوچک است. این بخش در قسمت میانی بین سپری و پایه قرار گرفته تا یک فاصله مناسب بین آن ها ایجاد کند. فاصله انداز در زمان برخورد ضربه سبب شده تا سپری به پایه متصل نشود و جذب صحیح ضربه انجام گیرد.
در نهایت باید گفت سه قسمت سپری، پایه و فاصله انداز بخش های اصلی گاردریل هستند و علاوه بر آن ها سایر قسمت هایی مانند ضربه گیر، سرسپری، شب نما و نشانگر نیز وجود دارند که هر کدام نقش مهمی را در ساخت گاردریل ایفا می کنند. ساخت گاردریل بسته به این که از چه جنسی باشد، متفاوت است.
به طور مثال برای استفاده از این تجهیزات در پارکینگ های طبقاتی که از آسیب های محیطی بیشتر در امان هستند، گاردریل ها از ورق های روغنی فولادی ساخته شوند زیبایی بیشتری دارند. لازم به ذکر است قیمت ورق آهن روغنی از سایر محصولاتی مانند سیاه بیشتر است و این موضوع به سبب سطح ظاهری درخشان و صیقلی آن می باشد.
جمع بندی
در پایان باید گفت گاردریل یا جان پناه نقش مهمی را در وضعیت محیطی، انحراف جاده ها و امنیت مالی و جانی افراد ایفا می کند. در واقع این سازه ها در جهت بهبود ایمنی جاده ها تولید شده و انتخاب بهترین ورق فولادی با بالاترین کیفیت، تأثیر به سزایی در کیفیت این نوع سازه ها نیز دارد.
این فلزات انواع مختلفی با سطح ظاهری و استحکام متفاوت دارند. همچنین بهتر است بدانید گاردریل های نوع انعطاف پذیر خود به نوع حفاظ سه کابلی، گاردریل دو موج و گاردریل سه موج تقسیم بندی می شوند و هر کدام بسته به اجزایی که در ساخت آن ها به کار می رود، در خیابان های شهری و جاده های بین شهری به کار برده می شوند.
