به صورت کلی ورق های فولادی پس از تولید تحت فرآیندهای مختلفی قرار می گیرند تا هر کدام از نظر سطحی و ساختاری به خوبی تست شوند. در نهایت این موضوع منجر به متناسب بودن آن ها برای کاربری های مد نظر می گردد؛ از این رو یکی از این آزمایش ها، تست تورق یا لمینیشن Lamination می باشد. این تست در زیر مجموعه آزمایش التراسونیک یا UT قرار گرفته و برای تشخیص ترک ها و درجه کیفیت قطعات مورد استفاده قرار می گیرد.
این موضوع به خصوص برای ورق ها و محصولات فولادی حائز اهمیت می باشد؛ زیرا در برخی مواقع مصرف کنندگان در بازار آزاد آهن آلات محصولات را خریداری می کنند که از طریق فرآیند ها و عملیات های حرارتی تولید و عرضه می شوند. از این رو پس از فرآیندهایی نظیر ریخته گری، فورج، نورد یا ماشینکاری عیوب ساختاری در آن ها به وجود می آید و یکی از تست های رایج برای سالم بودن قطعات، تورق یا لمینیشن می باشد. در ادامه به بررسی جزئیات این موضوع نیز پرداخته ایم.
فرآیند انجام تست لمینیشن ورق
فرآیند انجام تست لمینیشن در ابتدا به صورتی است که باید عیوب ورق یا قطعه مورد نظر به خوبی با بازرسی چشمی، آزمایش مایعات و … انجام گرفته و سپس برای بررسی عمیق عیوب ساختاری و عمیق، مراحل زیر صورت می گیرد. البته پیش از شرح این مراحل بهتر است بدانید تست لمینیشن بیشتر برای لوله ها، پاتیل، مخازن، دیگ های بخار و سازه های فلزی مورد استفاده قرار می گیرد.
- ابتدا باید سطح مورد نیاز برای آزمایش را به خوبی تمیز کرده تا بتوان تماس مناسبی را میان پراب و سطح ایجاد کرد. سپس باید در نظر داشته باشید آزمایش لمینیشن بر قسمت طولی ورق انجام می شود.
- در دومین مرحله سطح قطعه مد نظر بهتر است به شکل استاندارد، مش بندی گردد.
- سومین مرحله شامل ریختن یک لایه کوپلنت مناسب بر روی خط کشی ها می باشد.
- در این بخش به سرعت صوت می رسیم که با نام Velocity نیز شناخته می شود و با استفاده از آن می توان فشار صدا را با توجه به متریال یا قطعه مورد نظر تنظیم کرد.
- سپس گین دستگاه یا حساسیت آن به صورتی تنظیم می شود که پیک اول تا ارتفاع 80 درصدی صفحه برود.
- همپوشانی دو خط روبش مجاور نیز بهتر است حداقل 10 درصد باشد.
- زمانی که عیوب قطعه فولادی دیده شود، از هر طرف آن ها به فاصله یک اینچ باید آزمایش انجام شود.
- ارزیابی پیک ها و ایرادات قطعه نیز از طریق روش افت 6 دسیبل قابل انجام است.
- در نهایت هر پیک یا ایراد با ارتفاع 50 درصدی نسبت به صفحه، باید گزارش شود.
حتما بخوانید:انواع روش های تست کیفیت ورق های فولادی
لوازم مورد نیاز برای انجام تست لمینیشن
همان طور که اشاره کردیم، 9 مرحله اصلی برای انجام گیری تست لمینیشن ورق وجود دارد که در هر کدام از تجهیزات و قطعات مختلفی استفاده می کنند. هر کدام از این مراحل به نوعی در تشخیص کیفیت ورق ها و قطعات فلزی مؤثر هستند؛ از این رو در ادامه تجهیزات و لوازم مورد نیاز برای انجام تست تورق یا لمینیشن نام برده شده اند:
- در ابتدا مطلب نیز اشاره کردیم که تست لمینیشن زیر مجموعه آزمایش های التراسونیک قرار می گیرد؛ از این رو یکی از اصلی ترین تجهیزات مورد نیاز، دستگاه تست التراسونیک با ارائه پالس اکو می باشد.
- T/R یا پراب که برای قطعاتی با ضخامت ورق 6 تا 10 میلی متری نیاز است.
- در صورتی که ضخامت قطعه بیشتر از 10 میلی متر باشد، از پراب نرمال استفاده می کنند.
- و در نهایت فرکانس پراب ها بهتر است بین 1 تا 5 مگاهرتز در نظر گرفته شوند. اگر روش دستی باشد، بهتر از فرکانس 2/25 مگاهرتز باشد و قطر آن ها نیز 25 تا 30 میلی متر تنظیم شود.
حتما بخوانید: سختی پذیری فولاد
شرایط لازم برای پذیرش تست لمینیشن ورق
در این بخش قصد بررسی شرایط مورد نیاز برای انجام تست تورق یا لمینیشن ورق را داریم. ابتدا باید گفت ورق های فولادی هر کدام در ابتدا مطابق با استانداردها و خواص مشخصی تولید و عرضه می شوند، اما اینکه پس از تولید در کارخانجات فولادی، تحت کدام عملیات های حرارتی و غیر حرارتی قرار می گیرند، مشخص نیست. از این رو قطعات فولادی بر اساس کیفیت سطحی که دارند، درصد تست لمینیشن برای آن ها مشخص خواهد شد.
ابتدا باید گفت سطح C در ورق های فولادی نشان دهنده بالاترین کیفیت سطحی و در نتیجه سطح A پایین ترین کیفیت را نشان می دهد. باید در نظر داشته باشید که در صورتی که کارفرما یا فروشنده سطح ورق را مشخص نکرد، آزمایش ها بهتر است با فرض اینکه کیفیت سطح در حد B قرار دارد، انجام شوند. در نهایت نیز باید گفت زمانی که فاصله بین دو ناپیوستگی یا ترک، کوچکتر یا مساوی با طول ترک یا عیوب کمتر باشد، هر دو جمعاً معادل یک ایراد در نظر گرفته می شوند و سطح مقطع نیز به همین صورت باید دیده شود.
حتما بخوانید:ورق ضدسایش چیست
جمع بندی
در پایان بهتر است بدانید ورق ها و مقاطع فولادی پس از تولید، توسط سازندگان و تولیدکنندگان صنایع مختلف، تحت فرآیندها و عملیات های مختلفی قرار می گیرند که از جمله آسیب رسان ترین آن ها می توان به عملیات های حرارتی فورج، نورد، ماشین کاری و جوشکاری اشاره کرد. از این رو ممکن است سطح ظاهری و در برخی مواقع ساختار آن ها با مشکل مواجه شود، از این رو تست ها و آزمایش هایی برای تشخیص ترک، عیوب ظاهری و ساختار این فلزات مورد استفاده قرار می گیرد. یکی از این تست ها لمینیشن یا تورق نامیده می شود.
این تست زیر مجموعه آزمایش های التراسونیک قرار گرفته و مهم ترین تجهیزات مورد نیاز برای آن دستگاه مخصوص التراسونیک می باشد. با این وجود آزمایش لمینیشن نه تنها برای ورق های فولادی، بلکه برای سایر قطعاتی نظیر لوله ها نیز به کار برده می شود. البته باید سطح قطعه به خوبی از نظر کیفیت تشخیص داده شود تا سپس با توجه به آن، تست تورق صورت گیرد.
